Witaj w podróży pod powierzchnię tego, co nazywamy codziennością. Jeśli kiedykolwiek miałeś wrażenie, że świat jest czymś więcej niż tylko zbiorem przypadkowych przedmiotów obijających się o siebie w próżni, to intuicja Cię nie myliła.
Dziś przyjrzymy się wizji, która na zawsze zmieniła sposób, w jaki fizyka patrzy na ducha, a psychologia na materię. To synteza myśli Davida Bohma (genialnego fizyka kwantowego, nie mylić z Danielem!) oraz Karla Pribrama. Przygotuj się na spotkanie z Porządkiem Ukrytym.
1. Poza powierzchnię: Dwa poziomy rzeczywistości
Bohm sugerował, że nasze postrzeganie świata jest ograniczone. To, co widzimy, to zaledwie „piana” na powierzchni oceanu. Wprowadził on fundamentalny podział:
- Porządek Jawny (Explicate Order): To nasza codzienność. Świat fizyki klasycznej, gdzie krzesło jest krzesłem, a planeta planetą. Rzeczy są tu oddzielne, mierzalne i umiejscowione w konkretnym czasie i przestrzeni.
- Porządek Ukryty (Implicate Order): To głębsza warstwa, w której materia, energia i informacja są „zwinięte” (enfolded). Tutaj nie istnieje podział na „tu” i „tam”. Wszystko jest nierozerwalną jednością.
Metafora Hologramu
Aby to zrozumieć, Bohm posłużył się hologramem. Jeśli rozbijesz płytkę holograficzną, każdy jej odłamek – choć mniejszy – nadal zawiera obraz całej rzeźby. W porządku ukrytym całość jest zawarta w każdej części.
2. Holoruch: Rzeczywistość jako proces
Dla Bohma wszechświat nie jest statyczną maszyną. To Holoruch (Holomovement) – dynamiczny proces nieustannego „rozwijania się” (unfolding) do porządku jawnego i ponownego „zwijania” (enfolding) do ukrytego.
Wyobraź sobie falę na oceanie. Widzisz ją jako oddzielny obiekt przemieszczający się po wodzie. Ale fala nie jest „rzeczą” – to ruch wody, który na chwilę przybrał formę. Tak samo cząstki elementarne są jedynie trwałymi wzorcami w uniwersalnym holoruchu.
3. Most między Materią a Świadomością: Potencjał Kwantowy
To tutaj wizja Bohma staje się najbardziej rewolucyjna. Wprowadził on pojęcie Potencjału Kwantowego (Q), który pełni rolę „informacji aktywnej”.
W przeciwieństwie do grawitacji, siła potencjału Q nie maleje wraz z odległością. On nie „popycha” cząstki – on nią kieruje. Bohm używał metafory statku na autopilocie: fale radiowe mają znikomą energię, ale niosą informację, która steruje potężnymi silnikami.
Wniosek jest porażający: Na najbardziej podstawowym poziomie materia reaguje na znaczenie. To pierwszy krok do uznania, że wszechświat posiada cechy psychiczne.
4. Mózg jako czytnik hologramu: Karl Pribram
Podczas gdy Bohm patrzył w gwiazdy i subatomowe głębiny, Karl Pribram badał ludzki mózg. Zauważył, że pamięć nie jest zapisana w konkretnym „miejscu” (jak plik na dysku), lecz jest rozproszona.
Pribram stworzył Holonomiczną Teorię Mózgu, twierdząc, że:
- Mózg działa jak czytnik hologramów: Przechowuje informacje w formie wzorów interferencyjnych.
- Transformata Fouriera: Mózg dokonuje skomplikowanych operacji matematycznych, zamieniając częstotliwości docierające ze zmysłów na obrazy, które nazywamy „rzeczywistością”.
Zatem to, co widzimy jako „świat na zewnątrz”, to projekcja. Mózg „odczytuje” porządek ukryty wszechświata i projektuje go w formie trójwymiarowego obrazu.
5. Synchroniczność i Wolna Wola
Łącząc fizykę Bohma z psychologią Carla Junga, zrozumiemy fenomen synchroniczności. To sytuacje, gdy zdarzenie zewnętrzne pokrywa się z naszym stanem wewnętrznym (np. myślisz o kimś i ta osoba dzwoni).
W porządku ukrytym myśl i zdarzenie fizyczne mają wspólny korzeń. Są jak dwa wierzchołki tej samej góry lodowej. Synchroniczność to moment, w którym głęboka struktura rzeczywistości ujawnia nam swoją jedność poprzez znaczenie.
A co z wolną wolą?
W tym modelu wolna wola nie polega na mechanicznym przesuwaniu przedmiotów, ale na nadawaniu znaczenia. Zmieniając sposób, w jaki postrzegasz świat, modyfikujesz strukturę „informacji aktywnej” w swoim umyśle, co bezpośrednio wpływa na procesy fizyczne w Twoim ciele i otoczeniu.
6. Perspektywa roku 2026: Gdzie jesteśmy?
Koncepcja wszechświata holograficznego przestała być czystą metafizyką. Co mówi dzisiejsza nauka?
- Zasada Holograficzna: Fizycy tacy jak Leonard Susskind udowodnili, że opis czarnych dziur wymaga uznania, iż informacja o trójwymiarowym obiekcie może być zapisana na dwuwymiarowej powierzchni.
- Kognitywistyka Kwantowa: Coraz więcej dowodów wskazuje na to, że procesy decyzyjne ludzkiego umysłu lepiej opisują równania falowe niż klasyczna logika.
- Krytyka: Głównym wyzwaniem pozostaje tzw. dekoherencja – naukowcy tacy jak Max Tegmark wskazują, że mózg jest zbyt „ciepły i wilgotny”, by utrzymać stany kwantowe na dużą skalę. Niemniej jednak model holograficzny pozostaje najsilniejszą inspiracją dla poszukiwań „Teorii Wszystkiego”.
Podsumowanie: Nie jesteś obserwatorem
Jeśli Bohm i Pribram mają rację, nie jesteś tylko widzem w wielkim teatrze wszechświata. Jesteś jego integralną „wypustką”. Każda Twoja myśl, każde nadane znaczenie, to ruch w bezmiarze oceanu, którym jest kosmos. Doświadczasz tego za każdym razem, gdy słuchasz muzyki – obecna nuta ma sens tylko dlatego, że poprzednie są wciąż „zwinięte” w Twojej pamięci.
To nie jest tylko fizyka. To zaproszenie do poczucia głębokiej łączności z całością istnienia.
